Antalya’da online satış yapmak, turizm kaynaklı yoğun dönemler, yerel talep ve sezonsallık nedeniyle doğru strateji gerektirir. Antalya E-Ticaret Danışmanlığı, işletmenizin hedef kitlesine uygun platformu seçmesinden (Shopify, WooCommerce, pazaryerleri) SEO ve reklam kurgusuna, dönüşüm oranı artıran kullanıcı deneyiminden ödeme güvenliği ve KVKK uyumuna kadar tüm süreci uçtan uca planlamanıza yardımcı olur. Bu yazıda, Antalya pazar dinamiklerine uygun büyüme adımlarını ve doğru danışmanı seçerken nelere bakmanız gerektiğini ele alacağız.
Antalya’da E-Ticaret Danışmanlığı Nedir ve Neden Önemlidir?
Antalya’da e-ticaret danışmanlığı, işletmenizin online satışını strateji, altyapı ve pazarlama tarafında uçtan uca kurgulayan profesyonel rehberliktir. Böylece yalnızca “site açmakla” kalmaz, doğru hedefle büyürsünüz. Antalya E-Ticaret Danışmanlığı özellikle turizm etkisi, sezonsallık ve yerel rekabet nedeniyle kritik hale gelir.
Ne yapar?
- Pazar ve rakip analizi: Ürün/fiyat konumlandırmasını netleştirir.
- Kanal planı: Site mi, pazaryeri mi, yoksa hibrit mi kararını hızlandırır.
- Satış hunisi kurulumu: Trafikten sepete giden yolu optimize eder.
- Operasyon eşleşmesi: Stok, kargo, iade süreçlerini satış hedefiyle uyumlar.
Neden önemlidir?
Öncelikle yanlış platform, yanlış reklam hedefi ve dağınık operasyon maliyetleri artırır. Buna karşın Antalya E-Ticaret Danışmanlığı ile daha hızlı test eder, veriye dayalı karar alırsınız.
| Yaklaşım | Artı | Eksi |
|---|---|---|
| Kendi başına ilerleme | Düşük başlangıç maliyeti | Zaman kaybı, hatalı denemeler |
| Danışmanlıkla büyüme | Stratejik hız, ölçülebilir sonuç | Plan/disiplin gerektirir |
Sonuç olarak, Antalya’da başarılı e-ticaret için net bir yol haritası şarttır; danışmanlık bu yol haritasını ölçülebilir hale getirir.
Antalya Pazar Dinamikleri: Turizm, Yerel Talep ve Sezonsallık
Antalya’da e-ticaret büyür; çünkü şehir hem turizm hem de yerel tüketim ile çift kanallı talep üretir. Bu nedenle Antalya E-Ticaret Danışmanlığı, ürün seçimi ve kampanya takvimini sezona göre kurgular.
Turizm etkisi: hızlı ve anlık satın alma
Özellikle bahar-yaz döneminde ziyaretçiler:
- Hızlı teslimat ve “otele teslim” gibi seçenekler ister.
- Deneyim odaklı ürünlere yönelir (plaj, outdoor, hediyelik, kişisel bakım).
Ayrıca çok dilli içerik ve döviz bazlı fiyatlama, sepete eklemeyi artırabilir.
Yerel talep: süreklilik ve güven
Yerel müşteri ise:
- Aynı gün/ertesi gün teslimatı,
- Kolay iade ve ulaşılabilir müşteri hizmetlerini,
- Güvenli ödeme ve net fiyat politikasını önemser.
Burada Antalya E-Ticaret Danışmanlığı ile mahalle/ilçe bazlı hedefleme daha verimli sonuç verir.
Sezonsallığa göre plan: kısa bir karşılaştırma
| Dönem | Talep | Önerilen aksiyon |
|---|---|---|
| Yaz (Haz-Ağu) | Zirve | Stok artır, hızlı kargo, turiste yönelik kampanya |
| Kış (Kas-Şub) | Düşüş | Sadakat, paket/bundle, maliyet odaklı reklam |
| Ara sezon | Dalgalı | Test kampanyaları, ürün karması optimizasyonu |
Sonuç olarak, doğru sezonsal stratejiyle Antalya E-Ticaret Danışmanlığı satışları dengeler ve kârlılığı korur.
Doğru Platform Seçimi: Shopify, WooCommerce, Ideasoft ve Pazaryerleri
Antalya’da e-ticarette hızla ölçeklemek istiyorsanız, doğru platform seçimi gelir kadar operasyonu da belirler. Bu yüzden Antalya E-Ticaret Danışmanlığı sürecinde önce hedefinizi netleştiririz: markalı site mi, pazaryeri mi, yoksa hibrit model mi? Ardından bütçe, ekip yetkinliği ve entegrasyon ihtiyacına göre karar veririz.
Kısa karşılaştırma
| Seçenek | Artıları | Dikkat Edilecek Noktalar | Kimlere Uygun? |
|---|---|---|---|
| Shopify | Hızlı kurulum, stabil altyapı | Aylık maliyet + eklenti giderleri | Hızlı büyümek isteyen markalar |
| WooCommerce | Esnek, kontrol sizde | Teknik bakım ve güvenlik sorumluluğu | Teknik ekip/ajansla çalışanlar |
| Ideasoft | Türkiye’ye uygun entegrasyonlar | Özelleştirmelerde sınırlar | Yerel pazara odaklı KOBİ’ler |
| Pazaryerleri | Hazır trafik, hızlı satış | Komisyonlar ve rekabet | Ürün doğrulayan yeni satıcılar |
Antalya için pratik seçim önerileri
- Önce pazaryerinde talebi test edin; ardından markalı site ile kâr marjını artırın.
- Turizm sezonsallığı nedeniyle stok ve kampanya yönetimi güçlü bir altyapı seçin.
- Kargo, e-fatura ve ödeme entegrasyonlarını baştan planlayın; böylece maliyeti kontrol edersiniz.
Sonuç olarak, Antalya E-Ticaret Danışmanlığı yaklaşımıyla platformu değil, iş modelinizi merkeze alarak en doğru sistemi kurarsınız.
E-Ticaret Stratejisi: Hedef Kitle, Konumlandırma ve Ürün Karması
Antalya’da sürdürülebilir satış için önce net bir strateji kurmalısınız. Bu noktada Antalya E-Ticaret Danışmanlığı, doğru kitleyi seçmenizi, markanızı konumlandırmanızı ve ürün karmasını kârlı şekilde yönetmenizi hızlandırır.
1) Hedef kitleyi netleştirin
Öncelikle “herkese satış” yaklaşımını bırakın; bunun yerine:
- Turist odaklı (hediyelik, hızlı teslimat, çok dilli içerik)
- Yerel talep odaklı (günlük ihtiyaç, güven, iade kolaylığı)
- Sezonluk talep odaklı (yaz ürünleri, etkinlik temalı ürünler)
2) Konumlandırmayı sade ve güçlü kurun
Bununla birlikte konumlandırma mesajınız tek cümlede anlaşılmalı:
- Fiyat: “Uygun fiyat + hızlı kargo”
- Kalite: “Premium içerik + garanti”
- Deneyim: “Yerel uzmanlık + kişiselleştirme”
3) Ürün karmasını (product mix) kârla yönetin
Aşağıdaki tablo, karar vermeyi kolaylaştırır:
| Ürün tipi | Amaç | Örnek KPI |
|---|---|---|
| Trafik çekici | ziyaretçi artırma | CTR, organik oturum |
| Kâr odaklı | marj büyütme | brüt kâr, ROAS |
| Sepet büyütücü | AOV artırma | AOV, çapraz satış oranı |
Sonuç olarak, Antalya E-Ticaret Danışmanlığı ile hedef kitle–konumlandırma–ürün karması üçlüsünü uyumlu kurar, gereksiz stok ve reklam israfını azaltırsınız.
SEO ve Yerel Görünürlük: Antalya Odaklı Anahtar Kelime ve İçerik Planı
Antalya’da rekabet yüksek; bu nedenle yerel SEO ile doğru kitleye hızlıca ulaşırsınız. Antalya E-Ticaret Danışmanlığı sürecinde önce niyet odaklı anahtar kelime havuzu çıkarır, ardından içerik planını sezonlara göre kurgularım. Böylece hem turistik aramalardan hem de yerel talepten pay alırsınız.
Anahtar kelime stratejisi (örnek kümeler):
- Yerel + ürün: “Antalya el yapımı sabun”, “Konyaaltı hediye kutusu”
- Problem/çözüm: “aynı gün teslimat Antalya”, “Antalya iade süreci”
- Sezon: “yazlık ürünler Antalya”, “kış kampanyası Antalya”
İçerik planı nasıl ilerler?
- Kategori ve ürün sayfalarında başlık, açıklama ve filtre yapısını netleştiririm.
- Blog içeriklerini “sezon + lokasyon + ihtiyaç” üçgeninde üretirim.
- Yerel güven sinyalleri eklerim: teslimat bölgeleri, mağaza/atölye bilgisi, sık sorulanlar.
| Yaklaşım | Artı | Eksi |
|---|---|---|
| Genel SEO | Geniş kitle | Dönüşüm düşük kalabilir |
| Antalya odaklı SEO | Daha sıcak trafik | Sürekli içerik takibi ister |
Sonuç olarak, Antalya E-Ticaret Danışmanlığı ile ölçülebilir bir içerik takvimi kurar, arama görünürlüğünü satışa bağlarız.
Performans Pazarlaması: Google Ads, Meta Reklamları ve Yeniden Pazarlama
Antalya’da hızlı satış için performans pazarlaması, bütçeyi ölçülebilir sonuçlara yönlendirir. Bu noktada Antalya E-Ticaret Danışmanlığı, doğru kanal karmasıyla hem turizm sezonunu değerlendirir hem de düşük sezonda talebi dengeler.
Kanal bazında doğru hedef
- Google Ads (Arama + Alışveriş): “Antalya + ürün” aramalarında yüksek niyetli kullanıcıyı yakalarsınız.
- Meta Reklamları (Instagram/Facebook): Görsel odaklı ürünlerde keşif ve talep yaratmayı hızlandırırsınız.
- Yeniden pazarlama: Sepeti terk edenleri, siteyi ziyaret edenleri ve video izleyenleri tekrar kazanırsınız.
Hızlı karşılaştırma
| Kanal | Ne zaman güçlü? | Kritik metrik |
|---|---|---|
| Google Ads | Satın alma niyeti yüksekken | ROAS, CPA |
| Meta | Yeni kitle ve ölçekleme | CPM, CTR |
| Remarketing | Kararsız ziyaretçiyi kapatma | Dönüşüm oranı |
Uygulanabilir taktikler
- Lokasyon kırılımı: Antalya merkez, ilçeler ve turistik bölgeleri ayrı kampanyalarda test edin.
- Kreatif rotasyonu: 7–10 günde bir yeni görsel/metin deneyin.
- Frekans kontrolü: Yeniden pazarlamada aşırı gösterimi sınırlayın.
Sonuç olarak Antalya E-Ticaret Danışmanlığı, doğru ölçüm (piksel/etiket), net hedef (ROAS/CPA) ve sürekli A/B test ile reklam harcamasını kâra çevirir.
Dönüşüm Oranı Optimizasyonu: Site Hızı, UX ve Mobil Deneyim
Antalya’da rekabet yüksek; bu yüzden dönüşüm oranı optimizasyonu satışın en hızlı kaldıraçlarından biridir. Antalya E-Ticaret Danışmanlığı ile önce hız, sonra deneyim, ardından mobil akış üzerinde net aksiyonlar alırsınız.
Hız: İlk izlenimi siz yönetirsiniz
- Ana sayfada gereksiz slider ve ağır görselleri kaldırın.
- Ürün görsellerinde webp ve doğru boyutlandırma kullanın.
- Sepet ve ödeme sayfalarını mümkün olan en az adımda tutun.
UX: Kullanıcıyı satın almaya götüren yol
- Ürün sayfasında fiyat, kargo, iade, stok bilgisini ilk ekrana taşıyın.
- Arama ve filtreleri görünür kılın; ayrıca “hızlı ekle” butonu ekleyin.
- Güven unsurlarını (3D, yorumlar, iade politikası) mikro alanlarda vurgulayın.
Mobil deneyim: Antalya trafiğinin büyük kısmı cebinizde
- Tek parmak kullanımına uygun butonlar ve yapışkan “Sepete Ekle” kullanın.
- Mobilde form alanlarını azaltın; otomatik doldurmayı destekleyin.
| Alan | Hızlı Kazanç | Etki |
|---|---|---|
| Site hızı | Görsel optimizasyonu | Yüksek |
| UX | Filtre + net bilgi mimarisi | Orta-Yüksek |
| Mobil | Yapışkan CTA + kısa form | Yüksek |
Sonuç olarak Antalya E-Ticaret Danışmanlığı yaklaşımıyla, ölçümleyip iyileştirerek dönüşümü sürdürülebilir biçimde artırırsınız.
Lojistik ve Operasyon: Kargo, Depo, İade Süreçleri ve Maliyet Yönetimi
Antalya’da e-ticarette büyümek istiyorsanız, öncelikle lojistiği öngörülebilir hale getirmelisiniz. Çünkü kargo gecikmesi, stok hatası ve zayıf iade deneyimi hem puanınızı hem de kârınızı düşürür. Bu nedenle Antalya E-Ticaret Danışmanlığı kapsamında operasyonu uçtan uca tasarlarız.
Kargo stratejisi (hız + maliyet dengesi):
- Sezonsallığa göre kapasite planlayın (yaz yoğunluğu, kampanya dönemleri).
- Aynı gün kargo için cut-off saatini netleştirin.
- Desi optimizasyonu ile paket maliyetini azaltın.
Depo ve stok yönetimi:
- SKU bazlı raf düzeni kurun; hızlı dönen ürünleri öne alın.
- Minimum stok seviyesi ve otomatik uyarı ile “stok bitti” krizini önleyin.
- Sayım rutini belirleyin (haftalık/aylık).
İade süreçleri:
- İade politikalarını kısa ve anlaşılır yazın.
- İade nedenlerini etiketleyin; kalite ve ürün sayfasını buna göre güncelleyin.
| Model | Artı | Eksi | Kimlere uygun? |
|---|---|---|---|
| Kendi depon | Kontrol yüksek | Sabit maliyet | Düzenli hacim |
| 3PL/fason | Esnek kapasite | Birim maliyet | Sezonsal satış |
Sonuç olarak, Antalya E-Ticaret Danışmanlığı ile kargo, depo ve iadeleri tek bir KPI setinde izleyip maliyeti düşürür, teslimat hızını artırırsınız.
Ödeme Sistemleri ve Güven: 3D Secure, Fraud Önleme ve KVKK Uyumu
Ödeme adımı, sepetin satışa dönüştüğü kritik noktadır. Bu nedenle Antalya E-Ticaret Danışmanlığı kapsamında hem güveni artırırız hem de gereksiz kayıp oranlarını düşürürüz. Öncelikle kolay ödeme ile güvenli doğrulama arasında doğru dengeyi kurarsınız.
Hızlı güven kontrol listesi:
- 3D Secure: İlk alışverişte zorunlu, tekrar müşteride esnek kural seti
- Fraud önleme: IP/cihaz eşleştirme, anomali takibi, kara liste-beyaz liste
- KVKK uyumu: Açık rıza, aydınlatma metni, veri minimizasyonu, log yönetimi
- Ödeme çeşitliliği: Kart, havale/FAST, cüzdan; böylece terk oranı azalır
Aşağıdaki tabloyla seçenekleri netleştirebiliriz:
| Seçenek | Artı | Eksi | Ne zaman? |
|---|---|---|---|
| 3D Secure Açık | Güven artar, chargeback azalır | Dönüşüm düşebilir | Yüksek riskli ürün/kampanya |
| 3D Secure Esnek | Dönüşüm yükselir | Kural yönetimi ister | Sadık müşteri, düşük risk |
| Gelişmiş Fraud | Kayıp ve iade düşer | Kurulum/izleme gerekir | Hızlı büyüme döneminde |
Sonuç olarak, Antalya E-Ticaret Danışmanlığı ile ödeme akışını sadeleştirir, sahtekârlığı proaktif biçimde engeller ve KVKK uyumunu operasyonun parçası haline getirirsiniz.
Antalya’da E-Ticaret Danışmanı Seçerken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Antalya’da doğru danışmanı seçmek, bütçenizi boşa harcamadan büyümenizi sağlar. Bu yüzden “genel uzman” yerine, Antalya pazar dinamiklerini bilen bir partner arayın. Ayrıca Antalya E-Ticaret Danışmanlığı hizmetinde şeffaflık ve ölçülebilirlik olmazsa olmazdır.
Seçim Kriterleri (Kontrol Listesi)
- Referans ve vaka çalışmaları:Benzer sektör ve benzer bütçe ile sonuç göstermeli.
- Kanal uzmanlığı: SEO, performans reklamları, CRO ve pazaryeri yönetimini birlikte ele almalı.
- Teknik yetkinlik: GA4, Tag Manager, ürün feed’leri, pixel kurulumları.
- Süreç yönetimi: Haftalık aksiyon planı + aylık rapor + toplantı ritmi.
- Sözleşme ve KPI: Hedefler net olmalı (ROAS, dönüşüm oranı, CAC, AOV).
Hızlı Karşılaştırma
| Kriter | Freelance | Ajans | Butik Danışman |
|---|---|---|---|
| İletişim hızı | Orta | Değişken | Yüksek |
| Uzmanlık derinliği | Kişiye bağlı | Geniş ekip | Odaklı |
| Şeffaf raporlama | Değişken | Standart | Esnek + detaylı |
Son olarak, ilk görüşmede “90 günlük yol haritası” isteyin. Antalya E-Ticaret Danışmanlığı sunan doğru uzman, hedeflerinizi netleştirir, öncelikleri sıralar ve sonuçları sayılara bağlar.
Başarı Ölçümü ve Raporlama: KPI’lar, Analitik Kurulum ve Sürekli İyileştirme
Antalya E-Ticaret Danışmanlığı süreçlerinde büyümeyi şansa bırakmayın; önce ölçün, sonra iyileştirin. Bu nedenle net KPI’lar, doğru analitik kurulum ve düzenli raporlama rutini şarttır.
Takip etmeniz gereken temel KPI’lar:
- Dönüşüm Oranı (CR): Trafiğin satışa etkisini gösterir.
- Ortalama Sepet Tutarı (AOV): Kampanya ve paket stratejisini yönlendirir.
- Müşteri Edinme Maliyeti (CAC) ve ROAS: Reklam verimliliğini netleştirir.
- Tekrar Satın Alma Oranı ve CLV: Sadakati ölçer.
- İade Oranı: Ürün sayfaları ve lojistik kalitesini işaret eder.
Analitik kurulumda odak noktaları:
- Olay bazlı izleme: sepete ekleme, checkout başlatma, satın alma
- Kanal kırılımı: organik, reklam, pazaryeri, e-posta
- Cihaz kırılımı: özellikle mobil performans
Aşağıdaki tablo, kararları hızlandırır:
| KPI | Ne anlatır? | Hızlı aksiyon |
|---|---|---|
| CR | Satın alma verimi | Ürün sayfası/checkout iyileştirme |
| AOV | Sepet büyüklüğü | Çapraz satış, bundle |
| ROAS | Reklam geri dönüşü | Kreatif/hedefleme revizyonu |
Son olarak, Antalya E-Ticaret Danışmanlığı kapsamında haftalık kısa, aylık derin raporlar hazırlayın; böylece sezonsallık ve kampanya etkisini erken yakalarsınız. Sürekli test edin, kazananı ölçekleyin.
Sıkça Sorulan Sorular
Antalya’da e-ticaret danışmanlığı tam olarak hangi hizmetleri kapsar?
Antalya e-ticaret danışmanlığı, bir markanın çevrimiçi satış süreçlerini uçtan uca iyileştirmeyi hedefleyen stratejik ve operasyonel bir hizmet bütünüdür. Genellikle pazar araştırması ve rakip analiziyle başlar; ürün/niş seçimi, fiyatlandırma stratejisi, kârlılık (marj) hesapları ve hedef kitle segmentasyonu yapılır. Ardından altyapı seçimi (Shopify, WooCommerce, IdeaSoft vb.), tema/UX düzenlemeleri, ürün sayfası optimizasyonu, ödeme-kargo entegrasyonları, stok ve sipariş akışı, iade süreci gibi kritik operasyonlar tasarlanır. SEO, reklam (Google Ads/Meta), e-posta otomasyonu, kampanya kurguları, pazaryeri yönetimi ve analitik raporlama ile satış performansı düzenli takip edilerek sürdürülebilir büyüme planı oluşturulur.
E-ticaret danışmanlığı Antalya’daki işletmelere yerel olarak ne kazandırır?
Antalya gibi turizm ve hizmet ekonomisinin güçlü olduğu bir şehirde e-ticaret danışmanlığı, yerel avantajları çevrimiçi kanallara taşımayı sağlar. Otel, restoran, turizm acentesi, hediyelik eşya, kozmetik, gıda ve yöresel ürün satıcıları; sezonluk talep dalgalanmalarını kampanya planlama ve doğru reklam hedefleme ile daha iyi yönetebilir. Danışmanlık, yerel marka bilinirliğini ulusal hatta uluslararası satışa dönüştürmek için çok dilli içerik, yurt dışı kargo/vergilendirme hazırlıkları ve pazar seçimi gibi konuları netleştirir. Ayrıca Antalya’daki tüketici davranışları, teslimat süreleri, yerel kargo seçenekleri ve bölgesel rekabet dikkate alınarak pazarlama bütçesi daha verimli kullanılır; böylece daha düşük maliyetle daha yüksek dönüşüm hedeflenir.
Hangi e-ticaret altyapısı benim için daha uygun: Shopify mı WooCommerce mi yoksa yerli sistemler mi?
Doğru altyapı seçimi; ürün sayısı, teknik ekibinizin varlığı, bütçe, büyüme hedefi, entegrasyon ihtiyaçları ve operasyonel karmaşıklığa göre değişir. Shopify, hızlı kurulum, stabilite ve uygulama ekosistemiyle teknik yükü azaltır; ancak aylık abonelik ve bazı ek uygulama maliyetleri doğurabilir. WooCommerce, WordPress üzerinde esneklik sunar; özelleştirme güçlüdür fakat performans, güvenlik ve bakım için daha fazla teknik sorumluluk gerekir. Yerli altyapılar (IdeaSoft, Ticimax gibi), Türkiye odaklı ödeme-kargo-pos entegrasyonları ve yerel destek avantajıyla hızlı ilerlemek isteyen işletmeler için pratik olabilir. Danışmanlık sürecinde hedef KPI’larınız, entegrasyon listesi (ERP, muhasebe, pazaryeri), ölçeklenebilirlik ve toplam sahip olma maliyeti (TCO) analiz edilerek size en uygun seçenek netleştirilir.
Danışmanlık süreci ne kadar sürer ve ilk 30 günde neler yapılır?
Süre, projenin mevcut durumuna göre değişir: Sıfırdan kurulumlarda genellikle 4–12 hafta arası planlama yapılırken, mevcut mağaza iyileştirmeleri 2–6 haftada anlamlı sonuçlar göstermeye başlayabilir. İlk 30 gün çoğunlukla “temel sağlamlaştırma” dönemidir: Mevcut veriler incelenir (trafik, dönüşüm, sepet terk, ROAS), teknik altyapı ve hız testleri yapılır, ürün sayfaları ve kategori yapısı optimize edilir, ödeme-kargo adımları sadeleştirilir. SEO için başlıklar, açıklamalar ve içerik planı çıkarılır; reklam hesapları kurulur/temizlenir, piksel ve dönüşüm izleme doğru çalışacak şekilde yapılandırılır. Sonuçta, ölçülebilir hedefler (KPI) ve haftalık aksiyon planı ile ilerleyen bir büyüme yol haritası oluşturulur.
E-ticaret danışmanlığı ücretleri neye göre belirlenir ve yatırımın geri dönüşü nasıl ölçülür?
Ücretlendirme; işin kapsamına, kanal sayısına (web sitesi + pazaryerleri), ürün/adet çeşitliliğine, içerik ve tasarım ihtiyacına, reklam bütçesi yönetimi olup olmadığına ve danışmanın sorumluluk seviyesine göre belirlenir. Bazı projelerde sabit aylık danışmanlık, bazılarında kurulum + devam hizmeti veya performans odaklı hibrit modeller tercih edilebilir. Yatırımın geri dönüşü (ROI) ölçümü için net metrikler tanımlanır: ciro artışı, brüt kâr, reklam harcamasının getirisi (ROAS), müşteri edinme maliyeti (CAC), yaşam boyu değer (LTV), dönüşüm oranı, sepet terk oranı ve iade oranı gibi göstergeler düzenli raporlanır. Böylece sadece “satış arttı” değil, kârlılığın sürdürülebilir biçimde iyileşip iyileşmediği de şeffaf şekilde takip edilir.